Η Ανάπτυξη μας – A’ Μέρος – Κοινωνικός χώρος Πυρόβολος

Α΄ΜΕΡΟΣ

Με αφορμή το 1ο Κρητικό Συναπάντημα το οποίο πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το Σάββατο 14/2 στις 6.30 μ.μ., στην Παναρκαδική Ομοσπονδία Ελλάδος, για ελεύθερα βουνά, θάλασσες και πεδιάδες, με θέμα τα ζητήματα της λεηλασίας της ζωής και της φύσης στην Κρήτη και τις αντιστάσεις από τα κινήματα που δραστηριοποιούνται στο νησί, παραθέτουμε το πρώτο μέρος του κειμένου μας.

 

Η «ΑΝΑΠΤΥΞΗ» ΜΑΣ!!

Η βίαιη αλλαγή του οικονομικού μοντέλου της Κρήτης. Οι κοινωνικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

 

Διεθνές περιβάλλον

Η Ελλάδα είναι ενεργειακός κόμβος και με τη βούλα πλέον, καθώς τέλη Ιανουαρίου ενεργοποιήθηκε ο «κάθετος διάδρομος» με τη συμφωνία Atlantic Sea, δηλαδή τη μεταφορά αμερικάνικου LNG (υγροποιημένου φυσικού αερίου) με πλοία μέσω Ρεβυθούσας στην Ευρώπη, ώστε να απεξαρτηθεί από το ρωσικό φυσικό αέριο και να περιοριστεί η επιρροή της Κίνας στην περιοχή μας.

Τα σχέδια για τη διασύνδεση Saudi Greek Interconnection (Ελλάδα – Σαουδική Αραβία), με τελευταία συνάντηση του υπουργού με εκπρόσωπο της Σαουδικής Αραβίας τον Οκτώβριο του 2025, μέσω των Great SeaInterconnector (Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ) και GREGY (Ελλάδα – Αίγυπτος), είναι κάποιες από τις διασυνδέσεις για τη διακίνηση ενέργειας (πώληση, αγορά, μεταφορά). Προς το παρόν έχουν παγώσει λόγω γεωπολιτικών, δηλαδή τη γειτνίαση με την Τουρκία, αλλά δεν έχουν εγκαταλειφθεί. Το μεγαλεπήβολο σχέδιο είναι να μετατραπεί η Ανατολική Μεσόγειος σε κεντρικό πυλώνα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, συνδέοντας  τα έργα αυτά με τον οικονομικό διάδρομο IMEC (Ινδία-Μέση Ανατολή-Ευρώπη).

Ταυτόχρονα οι αμερικάνικες Chevron και ExxonMobil υπογράφουν συμβόλαια για τα θαλάσσια οικόπεδα γύρω από την Κρήτη και το Ιόνιο. Όλα αυτά είναι αλληλένδετα και αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης αμερικανικής στρατηγικής για την ενέργεια στην περιοχή μας.

Για το νησί της Κρήτης

Το αίτημα για σύνδεση της Κρήτης με την ηπειρωτική Ελλάδα, με υποβρύχιο καλώδιο υψηλής τάσης, μετράει πολλές δεκαετίες πίσω. Τώρα διαθέτουμε δύο συνδέσεις, Χανιά – Πελοπόννησος, η «μικρή», όπως λέγεται, και Ηράκλειο (Δαμάστα) – Αττική η «μεγάλη». Μέσω της δικτύωσης μπορούμε να πάρουμε αλλά και να δώσουμε ενέργεια (!). Σήμερα ο Διαχειριστής προωθεί μια νέα γραμμή Μεταφοράς Υψηλής Τάσης που θα συνδέει τους υποσταθμούς Χανιά – Ηράκλειο. Δηλαδή υπέργειοι πυλώνες, κοντά σε οικισμούς, στα «Απάτητα Βουνά» κτλ., αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον και την υγεία των κατοίκων. Βέβαια δεν έχει τεκμηριωθεί γιατί χρειάζεται η γραμμή αυτή πέραν του να «κουμπώσουν» οι ανεμογεννήτριες που θα φυτευτούν στις περιοχές που διανύει.

Οι ανεμογεννήτριες εντός ορεινών όγκων είναι από τα πρώτα που χωροθετήθηκαν με τις βεβαιώσεις παραγωγού να πηγαίνουν πίσω στις προηγούμενες δεκαετίες. Με τον Δ. Σητείας να σηκώνει μέχρι τώρα το μεγαλύτερο βάρος, το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας από αιολικά στην Κρήτη. Ειδικά το πάρκο που χωροθετείται τώρα στον Ν. Ηρακλείου και γύρω από το οροπέδιο του Λασιθίου είχε αρχική άδεια το 2011 – για το σύνολο του έργου 873 MW σε όλη την Κρήτη, με το μεγαλύτερο μέρος σε Σητεία, Οροπέδιο και Καθαρό. Η άδεια παραγωγής γι’ αυτά τα έργα χορηγήθηκαν με την πολιτική ότι θα ήταν οι ίδιες οι εταιρείες που θα υλοποιούσαν τις υποβρύχιες διασυνδέσεις με την ηπειρωτική χώρα. Οι άδειες παραγωγής περιλάμβαναν τον όρο ότι ανακαλούνται σε περίπτωση αδυναμίας υλοποίησης του έργου της ανεξάρτητης διασύνδεσης. Το 2021 με μια σκανδαλώδη νομοθετική ρύθμιση απαλλάχτηκαν της υποχρέωσης κατασκευής της διασύνδεσης και ταυτόχρονα δέσμευσαν το 50% της ισχύος του συστήματος. Δηλαδή, ενώ θα έπρεπε να είναι λόγος ακύρωσης της χωροθέτησής τους η μη τήρηση των αρχικών όρων, επιπλέον δεσμεύουν τον πολύ περιορισμένο ενεργειακό χώρο παροχής ενέργειας έναντι άλλων παραγωγών, ιδιωτών ή κοινωφελών. Το 2023 τροποποιείται η βεβαίωση παραγωγού και «σπάει» το έργο σε δύο Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ), του Ηρακλείου – Οροπεδίου Λασιθίου και των Χανίων, υποβαθμίζοντας τη σημασία τους, αλλά διατηρώντας τα δικαιώματα του παραγωγού μέχρι να μπορέσει το δίκτυο να σηκώσει το σύνολο της επένδυσης. Σημειωτέον, η ίδια εταιρεία αγοράστηκε από Αραβικά funds. Τελικά μήπως όλο αυτό γίνεται μόνο για το χρηματιστηριακό παιχνίδι; Μας πουλάνε και μας αγοράζουν, γη και ανθρώπους όλους μαζί, για την άνοδο των μετοχών;

Λόγω του περιορισμένου ενεργειακού χώρου που διαθέτει το νησί, του δικτύου υψηλής τάσης δηλαδή που ρειάζεται επέκταση και αναβάθμιση, οι επενδύσεις που μπορούν να αναπτυχθούν προς το  παρόν είναι περιορισμένες. Παρ’ όλα αυτά, η υλοποίηση μεγάλων έργων ΑΠΕ προωθείται ενώ δεν υπάρχει χώρος για σύνδεση έργων ΟΤΑ, μικρομεσαίων επιχειρήσεων και ενεργειακών κοινοτήτων. Ακόμα και σε έτοιμα ολοκληρωμένα έργα κοινής ωφέλειας ο ενεργειακός χώρος είναι «κλειδωμένος». Η δέσμευση του χώρου για τα υπό κατασκευή επενδυτικά έργα δεν αφήνει περιθώρια για παραγωγή ευρείας βάσης πολιτών, ακόμα και όταν επιχειρήσεις όπως ΤΟΕΒ, ΔΕΥΑ κ.ά. αντιμετωπίζουν σοβαρό πρόβλημα λόγω αυξημένου ενεργειακού κόστους. Πολλώ δε μάλλον που το τιμολόγιο του ρεύματος για τις κοινωφελείς επιχειρήσεις δεν είναι όσο το βιομηχανικό, με μεγάλη έκπτωση, αλλά οικιακό.

Καύση

Παραγωγή ενέργειας θα έχουμε και από την καύση των απορριμμάτων, όπως μας ενημέρωσαν οι ιθύνοντες. Γιατί, λέει, κάνει καλό στο περιβάλλον! Η μονάδα στο Ηράκλειο θα προμηθεύεται απορρίμματα από την Κρήτη αλλά και από μέρος του Νοτίου Αιγαίου (Θήρα, Ρόδο και Κάρπαθο).

Η καύση απορριμμάτων αποτελεί μία από τις τακτικές που έχουν αποδειχθεί επικίνδυνες για τη δημόσια υγεία και οχληρές για το περιβάλλον. Αρχικά, υπάρχουν περιβαλλοντικοί και υγειονομικοί κίνδυνοι λόγω εκπομπών διοξινών, φουρανίων, βαρέων μετάλλων και άλλων επικίνδυνων ρύπων. Παράγονται, επίσης, τοξική τέφρα και υγρά απόβλητα, που μπορεί να καταλήξουν στο νερό, στο έδαφος και τελικά στην τροφική αλυσίδα.

Για τη βιωσιμότητα των μονάδων ως ΣΔΙΤ (χρηματοδότηση με σύμπραξη ιδιωτικού και δημόσιου τομέα) χρειάζονται μεγάλες ποσότητες και εγγυημένη τροφοδοσία απορριμμάτων. Οπότε, ενώ η καύση πρέπει να έπεται της πρόληψης, επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης, λόγω των ποσοτήτων που απαιτούνται για τη λειτουργία των μονάδων, ουσιαστικά η καύση υπονομεύει τα προηγούμενα στάδια, ταυτόχρονα με μια μακροχρόνια δέσμευση. Φυσικά έχει υψηλό κόστος                διαχείρισης, το οποίο θα μετακυλιστεί ξανά στους πολίτες. Επιχειρείται η βίαιη και ταχεία ιδιωτικοποίηση των τμημάτων του τομέα της διαχείρισης των αποβλήτων που για την ώρα διαχειρίζονται οι ΟΤΑ και οι διαδημοτικοί φορείς διαχείρισης. Ευτυχώς σε αυτό έχουν ταχθεί εναντίον περιφέρεια και φορείς χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι δεν προχωράει η διαδικασία της δημιουργίας τους.

Κλίνες και ΝΟΑΚ

Επίσης τρέχει και ο ΝΟΑΚ (Νότιος Οδικός Άξονας Κρήτης) για να λύσει βασικά προβλήματα υποδομών στο νότιο μέρος του νησιού και διασύνδεσης μεταξύ των οικισμών. Θα έλεγε κανείς ότι είναι προς όφελος των τοπικών κοινωνιών. Ουσιαστικά όμως θα συνδέσει το νέο αεροδρόμιο του Καστελλίου με τη νότια Κρήτη και τις νέες μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες που προγραμματίζονται εκεί, χωρίς να λαμβάνεται υπόψιν ο «υπερτουρισμός», η «φέρουσα ικανότητα του νησιού» κτλ!

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΑΥΡΙΟ ΤΟ Β΄ΜΕΡΟΣ

Κοινωνικός Χώρος Πυρόβολος

Χορτατσών 7 Άγιος Νικόλαος